Nöbetçi Eczaneler
ABD Başkanı Donald Trump, CBS News muhabiri Ross Douthat’a verdiği röportajda, İran’a karşı yürüttükleri savaş sırasında İsrail başta olmak üzere ‘korudukları’ ülkelerden tazminat talep etmeyi planladıklarını söyledi.
“Bütün o parayı geri alacağız. Yüzde 100 ödeyecekler. Çünkü biz olmasaydık var olmazlardı” diyen Trump, ilk kez İsrail’den de açıkça tazminat talep etti.
Trump, ABD’nin askeri müdahalesi olmasaydı İsrail’in ‘var olmayacağını’ öne sürdü.
KAMUOYU TEPKİSİNİ KABUL ETMİŞTİ
Geri ödeme talebi, Trump ve Cumhuriyetçi Parti’nin ara seçimlerde ağır bir yenilgi almasının ardından geldi.
Seçim sonuçlarının kısmen İran savaşına yönelik kamuoyu tepkisinden kaynaklandığını kabul eden Trump, o tarihten bu yana askeri açıdan savaşın ‘fiilen sona erdiğini’ ilan ederken çatışmayı başlatma kararını ‘çok iyi bir karar’ olarak savunuyor.
HANGİ ÜLKELERDEN TAZMİNAT İSTİYOR?
İran’a karşı savaşın en başından itibaren doğrudan tarafı olan İsrail’i ilk kez açıkça tazminat ödemesi gereken ülkeler arasında sayan Trump, “İran’ın nükleer cephaneliğini etkisiz hale getirdik. Bunu yapmasaydım şu anda İsrail diye bir ülke olmazdı. İsrail yok olurdu” dedi.
Daha önce de ABD güçlerinin gemilere refakat ettiği ve çatışmaların etkilediği Hürmüz Boğazı çevresindeki Amerikan askeri varlığından yararlanan Körfez ülkelerinden de geri ödeme talep edeceğini söyleyen Trump, temmuz ayında düzenlediği basın toplantısında, “Dünyanın çok zengin bir bölgesini koruyoruz, para harcıyoruz. Bu nedenle yaptığımız şey, sağladığımız korumanın karşılığında ödeme almak olacak” ifadelerini kullanmıştı.
Trump, ödeme yapması gerektiğini düşündüğü ülkeler arasında Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn ve Kuveyt’i saymıştı.
İsrail, ABD ile birlikte İran’a karşı savaşı başlatırken Körfez ülkeleri, Washington’ın savaş planları hakkında kendilerine önceden bilgi dahi verilmediğini belirtiyor.
Bu ülkeler, İran’ın misilleme saldırılarından da en ağır şekilde etkilenen taraflar arasında yer alırken Körfez İşbirliği Konseyi üyeleri olan söz konusu ülkeler çatışmanın diplomatik yollarla çözülmesi çağrısında bulundu.
İRAN SAVAŞININ ABD’YE MALİYETİ
ABD ordusuna göre İran savaşının maliyeti ekim ayı ortası itibarıyla 47,1 milyar dolara ulaştı.
Bu rakamın Orta Doğu genelindeki ABD askeri üslerinde meydana gelen hasarın onarım masraflarını içermemesi nedeniyle toplam maliyetin çok daha yüksek olması bekleniyor.
ABD Kongre Bütçe Ofisi, eylül ayında yaptığı değerlendirmede çatışmanın devam ettiği her ay için 2 ila 3 milyar dolar arasında ek maliyet oluşacağını tahmin etmişti.
Analistlere göre, Trump’ın müttefiklerinden doğrudan geri ödeme talep etmesi pek olası değil.
Chatham House Orta Doğu ve Kuzey Afrika Programı’nda yardımcı araştırmacı Neil Quilliam, Al Jazeera’ya yaptığı açıklamada Trump’ın sözlerinin ‘ciddi bir politika önerisinden ziyade siyasi bir mesaj olarak anlaşılmasının daha doğru olacağını’ söyledi.
Kuveyt Üniversitesi tarih profesörü ve Chatham House Orta Doğu ve Kuzey Afrika Programı’nda yardımcı araştırmacı Bader el-Saif de özellikle Körfez ülkelerinin Trump’ın açıklamalarını ‘ihtiyatla karşılayacağını’ belirterek, “Bence Trump, bir Amerikan haber kanalında bu açıklamaları iç kamuoyuna yönelik yaptı. Körfez ülkelerinin çoğunun da bunu bu şekilde değerlendireceğini düşünüyorum” dedi.
Orta Doğu ve Kuzey Afrika güvenliği ile dış politikası konusunda uzman analist Stefan Lukas ise Trump’ın iç siyasi hesaplarına dikkati çekti.
Trump’ın ‘suçlayacak birilerini aradığını ve ara seçim sonuçlarından dikkati başka yöne çekmek için elinden gelen her şeyi yaptığını’ söyleyen Lukas, Al Jazeera’ya yaptığı değerlendirmede Washington’ın bölgedeki Arap müttefiklerinin yüksek miktarda tazminat ödemek zorunda kalmasının veya benzer bir durumun yaşanmasının düşük ihtimal olduğunu belirtti.
Lukas, Trump’ın özellikle İsrail’den ekonomik tavizler talep etme konusunda daha ciddi olabileceğini ifade etti.