Demokratik Kahraman Tanıyor musunuz?

Demokratik kahraman tanıyor musunuz?

Yani “çok demokrat olduğu için” mitolojikleşmiş bir isim?

Ben herkesin onaylayacağı bir isim bilmiyorum..

Sezar’ı biliyoruz. Roma’da Cumhuriyeti bitirdi ama ikon.
Büyük İskender’i biliyoruz. Oylamayla değil orduyla yürüdü.
Fatih Sultan Mehmet’i biliyoruz. Çağ kapattı ama çoğunluk kararıyla değil.

Bugün sosyal medyada trend olan, meydanlarda slogan olan, tişörtlere basılan figürlere bakın. Hepsi merkezi güç sembolü. Hiçbiri “kuvvetler ayrılığını titizlikle uyguladığı için” efsane değil.

Çünkü demokrasi dramatik değildir.
Kahramanlık dramatiktir.

Bugünün Gerçeği

Bugün dünyaya bakın.

Bir yerde seçim var ama aynı lider 20 yıldır koltukta.
Bir yerde sandık var ama medya tek sesli.
Bir yerde anayasa var ama yorumlayan hep aynı merkez.

İktidar dediğimiz şey, doğası gereği genişlemek ister. Egemenlik bölünmekten hoşlanmaz. Güç, paylaşıldıkça zayıfladığını düşünür. Denetlenmekten rahatsız olur.

Demokrasiler ise tam tersini talep eder:
“Yetkini sınırla.”
“Gücünü paylaş.”
“Denetlenmeye razı ol.”

Bu, iktidarın DNA’sına aykırı değil mi?

Elbette aykırı.

O yüzden demokrasiler iyi niyete değil, zorunlu kurallara dayanır. Süre sınırlaması koyar. Yargı bağımsızlığı der. Basın özgürlüğü der. Çünkü bilir ki güç kendiliğinden geri adım atmaz.

Kahraman Arayışı Bitmedi

Bir de toplum tarafı var.

Ekonomi sarsılırsa, güvenlik tehditi artarsa, belirsizlik büyürse…
İnsan yavaş müzakere istemez.
Hızlı karar ister. Netlik ister. Güçlü figür ister.

“Birisi çıksın ve çözsün.”

Bu cümle, demokrasi kültürünün zayıf olduğu anlarda yükselir.

Kahraman gücü toplar.
Demokrasi gücü dağıtır.

Kahraman hızdır.
Demokrasi prosedürdür.

Ve kriz zamanlarında prosedür sıkıcı gelir.

Gerilim Gerçek

Bugün dünyada yaşanan şey tam olarak bu gerilimdir.

Sandık var ama güç merkezileşiyor.
Seçim var ama rekabet daralıyor.
Hukuk var ama yorum tek elde yoğunlaşıyor.

Toplum da iktidar da aslında aynı eğilimi taşıyor: Gücü sadeleştirme, merkezileştirme eğilimi.

Demokrasi ise bu eğilime fren koymaya çalışıyor.

Bu yüzden demokrasi sürekli bir mücadele rejimidir. İktidarın doğasına karşı mücadele. İnsan psikolojisinin kahraman özlemine karşı mücadele.

Son Soru

Demokrasi kötü mü?

Hayır.

Ama doğal mı?

Tartışılır.

İktidar yoğunlaşmak ister.
Toplum kriz anında güçlü figüre yönelir.
Demokrasi ise “hayır, sınır koyacağız” der.

Bu yüzden demokratik kahraman bulmak zordur. Çünkü demokrasi mitoloji üretmez. Sistem üretir. Fren üretir. Dengeler üretir.

Ve insan zihni frene değil, gaza hayrandır.

Asıl mesele şu:

Toplum gerçekten sınırlandırılmış gücü mü istiyor?
Yoksa kriz anında yine bir kahraman mı çağıracak?

Cevap her dönemde değişiyor. Ama soru hep aynı kalıyor.


Av. Ebubekir ELMALI
HUKUKÇU