Yeni Anayasa: Toplumun vicdanında yer bulacak mı?

Türkiye bir kez daha anayasa tartışmalarının tam ortasında. “Daha sivil, daha özgürlükçü” bir anayasa vaadi toplumda beklenti yaratırken, beraberinde ciddi kaygılar da doğuruyor.

Asıl mesele, ortaya çıkacak metnin yalnızca hukuki değil, aynı zamanda vicdani bir karşılık bulup bulamayacağıdır.

Türkiye’nin yakın geçmişi, hukuk ve siyasetin birbirine değdiği, kimi zaman da karıştığı pek çok örnekle dolu.

Son yıllarda muhalefet temsilcilerine ve belediye başkanlarına açılan davalar, yolsuzluk soruşturmaları ve mahkeme kararları geniş kitlelerce dikkatle izleniyor.

Burada en çok sorulan soru şu: “Adalet, gerçekten tarafsız bir şekilde mi işliyor, yoksa siyasi rekabetin gölgesinde mi kalıyor?” Bu sorunun cevabı, aslında yeni anayasa sürecine duyulan güveni de doğrudan etkileyecek.

Çünkü adaletin güven vermediği bir ülkede, hangi metin yazılırsa yazılsın toplumsal uzlaşı sağlamak kolay olmayacaktır.

Bugün toplumun farklı kesimleri arasında görüş ayrılıkları bulunsa da ortak bir beklenti var: Adaletin herkese eşit şekilde uygulanması.

Çünkü güveni ayakta tutan şey yalnızca yasaların varlığı değil, bu yasaların vicdanları tatmin edecek şekilde hayata geçirilmesidir.

Bir kişinin ya da bir grubun değil, toplumun tamamının kendisini güvende hissetmesi; anayasa tartışmalarının da nihai hedefi olmalıdır.

Yeni anayasa, doğru bir yöntemle ele alındığında Türkiye için büyük bir fırsat olabilir. Şeffaf, katılımcı ve çoğulcu bir süreç; ayrışmayı değil, birlikteliği güçlendirebilir.

Fakat aksi bir yöntem, yani yalnızca belirli bir kesimin beklentilerine cevap veren bir metin, toplumun ortak vicdanında karşılık bulmakta zorlanacaktır.

Bu nedenle yeni anayasanın temeli, adalet, liyakat ve hakkaniyet ilkeleri üzerine inşa edilmelidir. Bu ilkeler ışığında hazırlanacak bir metin, sadece bir hukuk belgesi olmaktan çıkar ve gerçek anlamda bir toplumsal sözleşmeye dönüşür.

Unutulmamalı ki anayasa yalnızca bugünü düzenleyen bir metin değildir; aynı zamanda gelecek nesillere bırakılacak bir mirastır.

Bugün atılan her adım, yarınki kuşakların yaşamına yön verecektir. Dolayısıyla sürecin kapsayıcı, hakkaniyetli ve vicdana hitap eden bir şekilde yürütülmesi, ülkenin geleceğini şekillendirecek en önemli unsur olacaktır.

Bu tartışmaların yalnızca içeride değil, dışarıda da bir yansıması var. Uluslararası kuruluşlar ve raporlar, Türkiye’nin yargı bağımsızlığı konusunda eleştiriler getiriyor.

Bu eleştiriler, yalnızca dış politikaya değil, aynı zamanda ekonomiye de doğrudan etki ediyor. Yatırımcıların güveni, toplumsal barışın kalıcılığı ve devletin saygınlığı; hepsi güçlü ve güven veren bir adalet sistemiyle yakından bağlantılı.

Güven içeride başlar, dışarıya yansır. Yargının tarafsızlığını gözeten bir ülke, hem kendi vatandaşına huzur verir hem de dünyada saygın bir konum elde eder.

Yeni anayasa tartışmaları bize bir gerçeği hatırlatıyor: İhtiyacımız olan şey yalnızca yeni bir metin değil, aynı zamanda ortak bir vicdanın inşasıdır.

Eğer adalet, toplumun her kesimi için eşit ve güven verici bir şekilde işlerse, yeni anayasa yalnızca hukuk metni olarak kalmaz; aynı zamanda milletin ortak vicdanında yer bulan bir miras haline gelir.

Böyle bir miras ise gelecek kuşaklara bırakılacak en değerli armağan olacaktır.


Av. Zafer İŞERİ
Hukukçu