Ana Sayfa Arama Yazarlar
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu Namaz Vakitleri Puan Durumu
Sosyal Medya
Gökhan ÖZBEK
Gökhan ÖZBEK

KIZILELMA ve Dördüncü Sandalye: Türkiye Küresel Düzende Nerede?

Bir yanda Bayraktar KIZILELMA’nın Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine girmesi, diğer yanda Devlet Bahçeli’nin Trump, Putin ve Şi Cinping’in buluşmasına ilişkin “Erdoğan da olmalıydı” çıkışı… 19 Kasım 2026’da yaşanan bu iki gelişme, Türkiye’nin savunma sanayisindeki dönüşümünü ve küresel siyasette üstlenmek istediği rolü yeniden tartışmaya açtı.

Bir ülkenin gücü nerede başlar?

Gökyüzünde uçan bir savaş uçağında mı?

Dünya liderlerinin oturduğu diplomasi masasında mı?

Yoksa o uçağı tasarlayabilen, üretebilen ve gerektiğinde kendi kararlarıyla kullanabilen bir devletin sahip olduğu bağımsız hareket kabiliyetinde mi?

19 Kasım 2026’da Türkiye gündemine giren iki gelişme, bana aynı sorunun farklı cevaplarını düşündürdü.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Bayraktar KIZILELMA’nın Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine alındığını duyurdu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın KIZILELMA insansız savaş uçağının envantere girmesine ilişkin paylaştığı görsel
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Bayraktar KIZILELMA’yı imzalama görüntüsü. Fotoğraf: Recep Tayyip Erdoğan / X, 19 Kasım 2026.

Aynı gün MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Çin’de bir araya gelen ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’e Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da katılması gerektiğini söyledi.

Biri savunma teknolojisiyle ilgiliydi. Diğeri küresel diplomasiyle.

Fakat bana göre ikisinin işaret ettiği stratejik mesele aynıydı:

Türkiye, uluslararası sistemde yalnızca başkalarının aldığı kararlara uyum sağlayan bir ülke mi olacak, yoksa o kararların şekillendiği süreçlerde daha fazla söz sahibi olabilecek mi?

KIZILELMA: Bir Uçaktan Daha Fazlası

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 19 Kasım’daki KIZILELMA paylaşımında bu gelişmeyi yıllardır üzerinde çalışılan büyük bir hayalin gerçekleşmesi olarak değerlendirdi.

Burada önemli olan yalnızca bir insansız savaş uçağının envantere girmesi değil.

Önemli olan, Türkiye’nin uzun yıllardır dışarıdan temin etmek zorunda kaldığı gelişmiş savunma sistemlerinin belirli alanlarında artık kendi teknolojisini geliştirebiliyor olması.

Baykar’ın açıklamasına göre kabul testlerini tamamlayan ilk üç KIZILELMA, 19 Kasım 2026 itibarıyla güvenlik güçlerine teslim edildi.

Selçuk Bayraktar'ın paylaştığı, güvenlik güçlerine teslim edilen Bayraktar KIZILELMA insansız savaş uçağı
Bayraktar KIZILELMA’nın envantere girişi, 19 Kasım 2026. Kaynak: Selçuk Bayraktar / X.

Bunu küçümsemek mümkün değil.

Çünkü modern savaş teknolojilerinde üstünlük, yalnızca sahip olduğunuz araçların sayısıyla ölçülmüyor.

Yazılımınız, sensörleriniz, elektronik sistemleriniz, veri işleme kabiliyetiniz, mühimmatınız ve bütün bu unsurları aynı platformda çalıştırabilme beceriniz de belirleyici.

KIZILELMA’nın temsil ettiği asıl dönüşüm burada.

Üstelik insansız hava araçlarının gelişimi, hava muharebesinin geleceğine ilişkin tartışmaları da değiştiriyor. İnsanlı ve insansız platformların birlikte görev yapması, riskli görevlerin farklı araçlara dağıtılması ve karar destek sistemlerinin gelişmesi, savunma teknolojilerinin yönünü etkiliyor.

Elbette envantere girmek, bir sistemin bütün operasyonel sınamalardan geçtiği anlamına gelmez.

Gerçek başarı; platformun güvenilirliğinde, görev performansında, bakım ve işletme maliyetlerinde, gerektiğinde seri üretim kapasitesinde ortaya çıkar.

Ancak şu gerçeği de gözden kaçırmayalım:

Bir teknolojiye sahip olmakla o teknolojiyi geliştirebilen ülke olmak arasında stratejik bir fark vardır.

Bayraktar KIZILELMA insansız savaş uçağı

Türkiye’nin savunma sanayisindeki ilerlemeyi önemli kılan da bu farktır.

Bahçeli’nin Dörtlü Zirve Çıkışı: Masada Neden Türkiye Olmalı?

Şimdi gelelim aynı gün gündeme gelen ikinci gelişmeye.

Çin’in Şıncın kentinde gerçekleştirilen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında Trump, Putin ve Şi Cinping bir araya geldi.

19 Kasım 2026'da Çin'deki APEC Zirvesi kapsamında bir araya gelen Vladimir Putin, Şi Cinping ve Donald Trump'ın ortak fotoğrafı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump, APEC Zirvesi kapsamında bir araya geldi. Şıncın, Çin, 19 Kasım 2026.

Görüşmelerin uluslararası güvenlik, Ukrayna savaşı ve küresel düzen açısından taşıdığı önem tartışılırken Devlet Bahçeli dikkat çekici bir değerlendirme yaptı.

Bahçeli, 19 Kasım tarihli resmî açıklamasında zirvenin Erdoğan’ın da yer aldığı dörtlü bir formatta yapılması gerektiğini savundu.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Trump, Putin ve Şi Cinping'in buluşmasına Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da katılması yönündeki dörtlü zirve önerisiyle gündeme geldi.
MHP Genel Başkanı Devlet BAHÇELİ

Bu, Türkiye’nin küresel siyasetteki rolüne ilişkin açık bir siyasi iddia.

Ancak burada önemli bir ayrıntıyı da belirtmek gerekiyor: Türkiye, 21 üyeli APEC’in üyesi değil. Dolayısıyla Erdoğan’ın söz konusu zirveye katılması, olağan APEC üyeliğinden doğan bir hak değil; ayrı bir diplomatik davet ve toplantı formatı meselesi.

Yine de Bahçeli’nin açıklamasının yalnızca protokolle ilgili olduğunu düşünmüyorum.

Asıl soru şu:

Dünyanın geleceğine ilişkin kararlar alınırken Türkiye hangi konumda olacak?

Çünkü bugün uluslararası siyasette güç, yalnızca ekonomik büyüklükten veya askerî kapasiteden ibaret değil.

Enerji yollarını, ticaret koridorlarını, güvenlik ilişkilerini ve diplomatik temasları aynı anda yönetebilmek de önemli.

Türkiye’nin Karadeniz’e kıyısı var. NATO üyesi. Rusya ve Ukrayna ile iletişim kanallarını sürdürebiliyor. Avrupa, Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya arasında çok sayıda ekonomik ve siyasi bağlantıya sahip.

Bütün bunlar Türkiye’ye hareket alanı sağlıyor.

Fakat bu avantajların kendiliğinden küresel etkiye dönüşeceğini varsayamayız.

Diplomaside ağırlık, yalnızca coğrafi konumdan değil; güvenilirlikten, ekonomik güçten, kurumsal kapasiteden ve sonuç alabilme becerisinden doğar.

Gökyüzündeki Teknoloji, Masadaki Diplomasiyi Güçlendirir mi?

Bence iki gelişmenin kesiştiği yer tam da burası.

Savunma teknolojisi geliştirebilen bir ülke, uluslararası ilişkilerinde daha fazla seçeneğe sahip olabilir.

Türkiye'nin savunma sanayisindeki teknolojik gelişimini temsil eden Bayraktar KIZILELMA insansız savaş uçağı
Bayraktar KIZILELMA, Türkiye’nin insansız savaş uçağı programının önemli projelerinden biri. Kaynak: Selçuk Bayraktar / X.

Çünkü güvenlik alanındaki dışa bağımlılığın azalması, belli koşullarda dış politika kararlarının hareket alanını genişletir.

Bir ülke kritik savunma sistemlerini kendi imkânlarıyla geliştirebiliyorsa tedarik kısıtlamalarından daha az etkilenebilir. Teknoloji ortaklıkları kurabilir. Savunma ihracatı aracılığıyla başka ülkelerle uzun vadeli ilişkiler geliştirebilir.

Ancak askerî teknoloji tek başına diplomatik etkinlik yaratmaz.

Savunma sanayisinin ilerlemesini, güçlü bir ekonomi ve tutarlı dış politikayla tamamlayamazsanız elde ettiğiniz potansiyelin tamamını kullanamayabilirsiniz.

İşte bu nedenle KIZILELMA’nın envantere girişiyle Bahçeli’nin zirve önerisini birlikte okumak anlamlı.

Birincisi Türkiye’nin geliştirdiği kapasiteyi, ikincisi o kapasiteye karşılık gelen uluslararası temsil iddiasını gündeme getiriyor.

Fakat burada bir ayrımı özellikle yapmak istiyorum:

Dünyanın büyük güçleriyle aynı masada oturmak, otomatik olarak onlarla aynı güç düzeyine ulaşmak değildir.

Asıl mesele, masaya oturulduğunda hangi somut katkının sunulabildiği ve hangi sonuçların alınabildiğidir.

Türkiye’nin Küresel Gücü: Doğu ile Batı Arasında Yeni Bir Denge

Türkiye’nin dış politikadaki konumu tarihsel olarak farklı güç merkezleriyle ilişkiler kurmasını gerektirdi.

Batı ittifakının bir parçası olmakla Rusya ve Çin’le ekonomik veya diplomatik ilişki geliştirmek her zaman birbirini tamamen dışlayan seçenekler olmadı.

Ancak bu ilişkileri yönetmek kolay değil.

NATO yükümlülükleri, Avrupa ile ticaret, Rusya ile enerji ilişkileri, Çin’le ekonomik bağlar, Türk dünyasıyla iş birliği ve bölgesel güvenlik kaygıları kimi zaman birbirinden farklı öncelikler oluşturuyor.

Bana göre Türkiye’nin önündeki temel sınav, bu farklı ilişkileri yalnızca dönemsel pazarlıklarla değil, uzun vadeli ve öngörülebilir bir stratejiyle yönetebilmek.

Bahçeli’nin değerlendirmesi, Türkiye’nin çok kutuplu dünyadaki yerini daha görünür kılma arzusunu yansıtıyor.

Bu arzu anlaşılır. Fakat uluslararası sistemde kalıcı ağırlık kazanmak için yalnızca bir zirveye katılmak yeterli değil.

Daha güçlü bir sanayi, daha fazla yüksek teknoloji üretimi, nitelikli insan kaynağı, finansal dayanıklılık ve diplomatik kurumsallık gerekiyor.

Savunma sanayisindeki gelişmeler de bu geniş resmin bir parçası.

KIZILELMA’yı üreten mühendislik kabiliyetinin, sivil havacılığa, yazılıma, elektronik teknolojilerine ve diğer yüksek katma değerli sektörlere de yansıması önemli.

Çünkü uluslararası güç yalnızca savunma bütçeleriyle değil, o savunma kapasitesini sürdürülebilir kılan üretim ekonomisiyle desteklenir.

Türkiye’nin Hedefi Masaya Davet Edilmekten Fazlası Olmalı

Bir an için diplomatik masayı bir kenara bırakalım.

Türkiye’nin son yıllarda savunma sanayisinde geliştirdiği projeleri düşünelim.

Bu projelerin asıl değeri, belirli siyasi dönemlerin tartışmalarını aşan teknolojik ve kurumsal birikim oluşturabilmelerinde yatıyor.

KIZILELMA’nın envantere girmesi, bu bakımdan önemli bir kilometre taşı.

Fakat önümüzde çok daha uzun bir yol var.

Yeni nesil motor teknolojilerinden ileri elektronik sistemlere, yapay zekâdan siber güvenliğe kadar birçok alanda araştırma, yatırım ve yetişmiş insan gücüne ihtiyaç duyuluyor.

Türkiye’nin küresel diplomaside daha etkili olması da benzer şekilde uzun vadeli birikim gerektiriyor.

Uluslararası arabuluculuk süreçlerinde güvenilir olmak, ticaret koridorlarında vazgeçilmez bağlantılar kurmak, krizlerde çözüm üretebilmek ve ortaklıkları sürdürülebilir hâle getirmek kolay kazanılmıyor.

Bu yüzden benim için 19 Kasım’ın iki mesajı var.

Birincisi, Türkiye’nin savunma teknolojilerinde ulaştığı yeni aşama.

İkincisi, uluslararası karar alma süreçlerinde daha fazla temsil ve etki sahibi olma hedefi.

Bu iki hedef birbirini destekleyebilir. Ama birbirinin yerine geçemez.

Gökyüzünde teknolojik kapasite geliştirmek başka, dünya siyasetinde kalıcı ağırlık oluşturmak başka bir emek ister.

Türkiye’nin önündeki fırsat, bu iki alanı birbirini güçlendiren bir devlet kapasitesine dönüştürebilmesidir.

Ve son olarak…

Bir ülkenin büyüklüğü yalnızca dünya liderleriyle aynı fotoğraf karesinde bulunmasıyla ölçülmez.

O fotoğrafta yer almasa bile ekonomik, diplomatik ve güvenlik kararlarında dikkate alınmasını sağlayan kapasiteye sahip olması da önemlidir.

KIZILELMA’nın gökyüzünde temsil ettiği teknolojik gelişimle Türkiye’nin dünya siyasetindeki ağırlığı arasında kurulabilecek en anlamlı bağ budur.

Hedef yalnızca masada bir sandalye kazanmak değil, o masaya bilgi, teknoloji, ekonomi ve diplomasiyle somut katkı sunabilmektir.


Gökhan Özbek
GasteTV Genel Yayın Yönetmeni

YORUMLAR

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

YAZARLAR
TÜMÜ

SON HABERLER