Nöbetçi Eczaneler
Bazen bir fotoğraf, saatlerce yapılan diplomatik açıklamalardan daha fazlasını anlatır.
Bazen bir tokalaşma, günlerdir sosyal medyada yazılan binlerce cümleyi hükümsüz bırakır.
Ve bazen iki lider, yalnızca birbirlerine değil, bütün dünyaya konuşur.
8 Kasım 2026’da Azerbaycan’ın Fuzuli Uluslararası Havalimanı’nda başlayan ve Şuşa’da devam eden buluşma, tam olarak böyle bir gündü.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Karabağ Zaferi’nin altıncı yıl dönümünde Azerbaycan’a gitti. Havalimanında kendisini Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev karşıladı. Eşleri Emine Erdoğan ve Mihriban Aliyeva da bu karşılamada yer aldı.
İki liderin Şuşa’daki görüşmesi ve ardından düzenlenen ortak basın toplantısı, son haftalarda Türkiye ile Azerbaycan arasında yaşanan tartışmalara verilmiş en açık cevaplardan biri oldu.
Çünkü bir süredir iki ülkenin arasının açıldığı, tarihî kardeşliğin siyasi anlaşmazlıklara yenildiği, hatta ilişkilerin geri dönülmez bir noktaya sürüklendiği konuşuluyordu.
Sosyal medya hesapları üzerinden karşılıklı tepkiler büyütülüyor, her açıklamadan yeni bir kriz çıkarılıyor, her diplomatik gelişme bir kopuşun işareti olarak yorumlanıyordu.
Oysa devletler arasındaki ilişkiler, sosyal medya gündeminin hızına göre kurulmaz.
Hele söz konusu Türkiye ve Azerbaycan ise…
O kardeşliğin ölçüsü, bir paylaşımın aldığı etkileşim değil; tarihin en zor günlerinde kimin kimin yanında durduğudur.
Aliyev’in Mesajı Yalnızca Ankara’ya Değil, Bütün Dünyayaydı
Şuşa’daki ortak basın toplantısını dikkatle izleyenler için günün en önemli açıklamalarından biri İlham Aliyev’den geldi.
Aliyev, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki bağları anlatırken çok açık konuştu:
“Birliğimiz ve kardeşliğimiz sarsılmazdır.”
Ardından bu birliği zayıflatmak isteyenlerin amaçlarına ulaşamayacağını söyledi.
Bu iki mesajı birbirinden ayırmamak gerekiyor.
İlki, Türkiye ve Azerbaycan halklarına verilen bir güvenceydi.
İkincisi ise iki ülkenin arasına mesafe girmesini isteyen herkese yönelik siyasi bir mesajdı.
Aliyev bununla da yetinmedi.
İki halkın ve iki liderin bu kardeşliği koruma kararlılığını vurguladı. Kişisel çıkarlar uğruna Türkiye ile Azerbaycan arasındaki dayanışmaya gölge düşürülmesine izin vermeyeceklerini belirtti.
Burada üzerinde özellikle durmak istediğim bir ayrıntı var.
Aliyev, yalnızca diplomatik nezaket gereği söylenen birkaç dostluk cümlesi kurmadı. Son haftalarda kamuoyuna yansıyan tartışmaları geride bırakmaya yönelik açık bir irade ortaya koydu.
Üstelik bunu herhangi bir şehirde değil, Şuşa’da yaptı.
Karabağ Zaferi’nin sembolü hâline gelen, Azerbaycan halkının hafızasında çok özel bir yere sahip olan Şuşa’da…
Bu nedenle açıklamanın yapıldığı yer de en az açıklamanın kendisi kadar önemliydi.
Şuşa’da verilen mesaj, iki liderin arasındaki bir görüşmenin ötesinde, iki devletin ilişkilerine sahip çıkma iradesiydi.
Erdoğan’ın Cevabı: Kardeşlik Bir Günlük Siyaset Değildir
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamaları da aynı ölçüde önemliydi.
Erdoğan, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin tarihin çeşitli sınavlarından geçerek bugünkü seviyesine ulaştığını vurguladı.
İki ülke arasındaki gönül bağını anlatırken “Bir millet, iki devlet” anlayışını yeniden hatırlattı.
Bence konuşmasının en önemli yönü, kardeşliği yalnızca ortak dil ve tarihle açıklamakla yetinmemesiydi.
Erdoğan, 15 Haziran 2021’de imzalanan Şuşa Beyannamesi’ne işaret ederek Türkiye ile Azerbaycan arasındaki müttefikliğin sağlam bir siyasi ve hukuki temele sahip olduğunu hatırlattı.
Bu vurgu son derece değerli.
Çünkü Türkiye-Azerbaycan ilişkilerini yalnızca iki liderin kişisel dostluğuna indirgemek de doğru değil.
Evet, Erdoğan ile Aliyev arasındaki yakınlık bu ilişkilerin gelişmesinde önemli bir rol oynuyor.
Ancak iki ülkenin ortaklığı artık savunmadan enerjiye, ulaştırmadan ticarete, eğitimden bölgesel güvenliğe kadar uzanan kurumsal bir yapıya sahip.
Başka bir ifadeyle, kardeşlik yalnızca tören meydanlarında söylenen güzel sözlerden ibaret değil.
Arkasında yılların siyasi emeği, stratejik iş birliği ve karşılıklı fedakârlık bulunuyor.
Erdoğan’ın Şuşa’daki açıklamalarını bu açıdan değerlendirmek gerekiyor.
İki lider de aynı gerçeği farklı cümlelerle dünyaya ilan etti: Türkiye ile Azerbaycan’ın ortak geleceğini geçici tartışmalar belirlemeyecek.
Peki, Son Haftalarda Ne Olmuştu?
Burada dürüst olmak gerekiyor.
Türkiye ile Azerbaycan arasında son dönemde yaşanan tartışmaların tamamını hayal ürünü olarak göstermek doğru olmaz.
Azerbaycan’daki okul kıyafetleri düzenlemesi Türkiye’de tepkilere yol açtı. Bakü, bazı açıklamaları iç işlerine müdahale olarak değerlendirdi.
İki ülkenin İsrail ile ilişkiler ve bazı bölgesel gelişmeler konusundaki yaklaşımları da zaman zaman farklılaşıyor.
Ardından İlham Aliyev’in 29-30 Ekim’de Ankara’da gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne katılmaması yeni tartışmaları beraberinde getirdi.
Azerbaycan’ın zirvede dışişleri bakanı düzeyinde temsil edilmesi, bazı çevrelerce iki ülke ilişkilerinde ciddi bir kırılmanın işareti olarak yorumlandı.
Bunlar yaşandı.
Bunları görmezden gelerek sağlam bir siyasi değerlendirme yapılamaz.
Ancak şunu da birbirinden ayırmak zorundayız:
Görüş ayrılığı başka şeydir, kardeşliğin sona erdiğini ilan etmek başka şey.
İki egemen devletin her konuda aynı düşünmesini beklemek zaten gerçekçi değildir.
Türkiye’nin kendi dış politikası, Azerbaycan’ın kendi ulusal çıkarları ve karar alma mekanizmaları vardır.
Önemli olan, görüş ayrılıklarının hangi yöntemle yönetildiğidir.
Diplomasi bunun için vardır.
Devlet aklı bunun için gereklidir.
Kardeşlik ise tam da görüş ayrılıklarının yaşandığı günlerde gerçek anlamını bulur.
Benim itirazım, iki ülke arasındaki meselelerin tartışılmasına değil.
Eleştiri yapılabilir. Siyasi kararlar sorgulanabilir. Farklı görüşler dile getirilebilir.
Ancak hakaret, kışkırtma ve doğrulanmamış iddialarla iki halkı birbirine karşı konumlandırmak, eleştiri değildir.
Birileri sosyal medyada Türkiye ile Azerbaycan arasındaki her gelişmeyi bir güç mücadelesine dönüştürmeye çalışırken, Şuşa’da iki cumhurbaşkanı birlikte kameraların karşısına çıktı.
Ve günün sonunda sosyal medya polemiklerinden çok, iki liderin açık siyasi iradesi konuşuldu.
Karabağ’ı Unutan, Bu Kardeşliği Anlayamaz
Bugünkü buluşmanın gerçek anlamını kavramak isteyenlerin altı yıl öncesini hatırlaması gerekiyor.
2020 yılında başlayan ve 44 gün süren İkinci Karabağ Savaşı, Azerbaycan’ın tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri oldu.
Türkiye, savaşın ilk saatlerinden itibaren Azerbaycan’a açık siyasi ve diplomatik destek verdi.
Aliyev de Şuşa’daki basın toplantısında tam olarak bunu hatırlattı.
Erdoğan’ın savaşın başında verdiği destek mesajının Azerbaycan halkına büyük moral sağladığını anlattı. O gün yapılan açıklamaların Bakü’de unutulmadığını özellikle vurguladı.
Dikkat edin.
Aliyev, son haftalardaki polemiklerin değil, 2020 yılında yaşanan tarihî dayanışmanın altını çizdi.
Çünkü bir ilişkinin gerçek değerini anlamak istiyorsanız yalnızca bugünün açıklamalarına bakamazsınız.
En zor günlere de bakmanız gerekir.
Azerbaycan’ın topraklarını geri almak için mücadele ettiği günlerde Türkiye’nin ortaya koyduğu duruş, iki ülke ilişkilerinin hafızasında önemli bir yere sahip.
Şuşa Beyannamesi de bu dayanışmanın müttefiklik ilişkisine dönüşmesinin somut belgesi oldu.
Dolayısıyla bugün Türkiye ile Azerbaycan’ı birbirinden uzaklaştıracak her tartışmaya bu tarihî arka planı hatırlayarak yaklaşmak zorundayız.
2020’nin en zor günlerinde aynı tarafta duran iki milletin kardeşliğini, birkaç haftalık sosyal medya gündemine teslim etmek mümkün değildir.
Zaferin Yeni Hedefi: Kalıcı Barış
Bana göre Erdoğan’ın Şuşa’daki konuşmasının bir diğer önemli bölümü de Karabağ Zaferi’nin geleceğine ilişkin sözleriydi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, kazanılan askerî başarının kalıcı barış ve istikrarla tamamlanması gerektiğini vurguladı.
Bu açıklama önemli.
Çünkü savaşın kazanılması ile barışın kalıcı hâle getirilmesi aynı şey değildir.
Azerbaycan’ın Karabağ’da yürüttüğü yeniden imar faaliyetleri, yollar, tüneller, okullar ve altyapı yatırımları artık yeni dönemin gündemini oluşturuyor.
Erdoğan’ın Fuzuli’den Şuşa’ya uzanan güzergâhta yapılan yedi tünele dikkat çekmesi de bu bakımdan anlamlıydı.
Bir zamanlar savaşın ve yıkımın konuşulduğu coğrafyada şimdi yeniden inşa ve kalkınmanın konuşulması gerekiyor.
Türkiye’nin Ağdam’daki okul projesi ve Cebrayıl’daki ormancılık eğitim tesisi gibi katkıları da iki ülkenin iş birliğinin yalnızca askerî alana sıkışmadığını gösteriyor.
Bölgedeki kalıcı barış çabalarının desteklenmesi, Azerbaycan-Ermenistan ilişkilerinin geleceği ve Güney Kafkasya’nın ekonomik bağlantılarının güçlendirilmesi önümüzdeki dönemin asıl meseleleri olacak.
İşte Türkiye-Azerbaycan kardeşliğinin bundan sonraki büyük sınavı da burada.
Zaferin gururunu korurken barışın imkânlarını büyütmek.
Çünkü gerçek güç, yalnızca savaşı kazanabilmek değil, kazanılan zaferin üzerine güvenli bir gelecek kurabilmektir.
Fitne Geçicidir, Gardaşlık Kalıcı
Şuşa’daki buluşmadan çıkardığım en önemli sonuç şu:
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkiyi, tek bir siyasi tartışmaya veya sosyal medyada yükselen bir gerilim dalgasına bakarak değerlendiremeyiz.
İki ülkenin de kendi öncelikleri, kendi hassasiyetleri ve zaman zaman farklı tercihleri olacaktır.
Bunların konuşulması, eleştirilmesi ve diplomatik yöntemlerle çözüme kavuşturulması gerekir.
Ama hiçbir görüş ayrılığı, iki halkın tarihî yakınlığını hedef alan bir kampanyanın gerekçesine dönüştürülmemeli.
Hele geçmişte yaşanan dayanışma ortadayken…
Fuzuli’deki karşılama, Şuşa’daki açıklamalar ve iki liderin basın toplantısının sonunda birbirlerinin ellerini havaya kaldırdığı görüntü, bana göre son haftaların en önemli siyasi fotoğrafıydı.
Aliyev’in kararlı sözleri ile Erdoğan’ın verdiği birlik mesajı, iki ülke ilişkilerinde yeni bir kopuş arayanların iddialarına güçlü bir cevap oldu.
Bundan sonrası da en az bu fotoğraf kadar önemli.
Çünkü kardeşliği korumak yalnızca devlet başkanlarının değil; siyasetçilerin, gazetecilerin, kanaat önderlerinin ve her iki ülkenin kamuoyunun sorumluluğudur.
Türkiye’de yaşayan bir insan olarak Azerbaycan’ın sevincini kendi sevincimiz, acısını kendi acımız olarak görmemizin nedeni de budur.
Bizim için Karabağ yalnızca bir dış politika dosyası olmadı.
Şuşa da hiçbir zaman haritadaki sıradan bir şehirden ibaret değildi.
Orada söylenen kardeşlik sözlerinin Türkiye’de bu kadar güçlü karşılık bulmasının sebebi, iki halkın ortak hafızasıdır.
Ve o hafıza, günlük polemiklerden çok daha derindir.
Şimdi birileri isterse sosyal medyada yeni tartışmalar açmaya devam etsin.
Şuşa’da verilen mesaj açık.
Görüş ayrılıkları konuşulur, sorunlar diplomasiyle çözülür, yanlışlar eleştirilir.
Ama kardeşlik, birilerinin günlük siyasi hesaplarına terk edilmez.
Dün olduğu gibi bugün de önemli olan, bu ilişkiyi sloganların ötesine taşıyan ortak iradeyi korumaktır.
Çünkü fitne ekranlarda büyüyebilir; fakat gerçek kardeşlik en zor günlerde sınanır.
8 Kasım’da Şuşa’da gördüğümüz de buydu.
Fitne ekranda kaldı. Kardeşlik Şuşa’da kazandı.
Ve bu mesaj yalnızca Ankara’ya ya da Bakü’ye değil, bütün dünyayaydı.
Gökhan ÖZBEK
GasteTV Genel Yayın Yönetmeni
YORUMLAR